Opgevoerde fatbikes: dit zijn de regels

Sinds de aankondiging begin oktober 2024 dat minister Herbers van Infrastructuur en Waterstaat de strijd aangaat met opgevoerde fatbikes en andere elektrische fietsen, zijn er tal van reacties losgekomen. De discussie wordt verder aangewakkerd door de nieuwste ongevalscijfers, die voor het vierde jaar op rij aantonen dat het aantal dodelijke verkeersslachtoffers op de fiets hoger is dan het aantal verongelukte inzittenden in een auto.

Stijgend aantal fietsers onder verkeersslachtoffers

Van de bijna 700 verkeersdoden in 2023 zat bijna 40 procent op de fiets. Het plotselinge pleidooi voor een helmplicht voor fietsers heeft hier volgens de Fietsersbond niets mee te maken. De voorzitter van de Fietsersbond, Esther van Garderen, merkt op: "De veiligheid voor inzittenden in een auto neemt gestaag toe, maar auto’s zijn niet veiliger geworden voor fietsers en voetgangers. De helft van de fietsers kwam om na een botsing met een auto, bestelbus of vrachtwagen. Dit is geen natuurlijk gegeven, maar een politieke keuze. Wij blijven onvermoeibaar strijden voor een veilig en vrij fietsklimaat in Nederland. Steun onze strijd en teken onze petitie: Snelheid eruit, veiligheid omhoog."

Nieuwe maatregelen tegen opgevoerde fietsen

Veel partijen zijn het erover eens dat het verbieden van opgevoerde fatbikes en e-bikes het verkeer veiliger zal maken. Hoewel het al verboden is om met een opgevoerde elektrische fiets op de openbare weg te rijden, blijven de bestaande regels vaak omzeilbaar. Momenteel zijn gashendels verboden en is het illegaal om een opvoersetje ‘aan’ te hebben staan tijdens het rijden. De nieuwe regelgeving zal echter verder gaan door het installeren van opvoersetjes op elektrische fietsen volledig te verbieden. Hierdoor kunnen rijders niet langer onder een boete uitkomen door het setje uit te schakelen wanneer de politie in zicht komt. Daarnaast zal er ook beter toezicht komen op de naleving van deze regels, met frequentere controles door verkeershandhavers. Dit zal niet alleen het gebruik van opgevoerde fatbikes en e-bikes ontmoedigen, maar ook bijdragen aan het verminderen van ongevallen op de weg. Bovendien leidt het gebruik van onverzekerde elektrische fietsen tot een verhoogd risico voor zowel de rijders als andere weggebruikers, wat de urgentie van deze maatregelen onderstreept.

De boete voor het rijden op een opgevoerde elektrische fiets bedraagt momenteel 310 euro. Alleen als het voertuig door de RDW is goedgekeurd als bromfiets of snorfiets, mag het de weg op, met bijbehorende regels zoals een minimumleeftijd, rijbewijsplicht en helmplicht.

Ouders en jongeren informeren

Naast het verbod op opvoersetjes werkt het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat aan een communicatiecampagne. Deze campagne zal jongeren en hun ouders beter informeren over de regels rondom het opvoeren van elektrische fietsen. De lancering hiervan is gepland voor het schooljaar 2024-2025, in samenwerking met partners zoals gemeenten, provincies, politie, TeamAlert en Veilig Verkeer Nederland.

Het ministerie overweegt ook een convenant met de fietsbranche en verschillende belangenorganisaties. Vier Nederlandse fabrikanten van fatbikes hebben al maatregelen genomen om het illegaal opvoeren van deze fietsen tegen te gaan. Er is zelfs een nieuw logo geïntroduceerd: Veilige Fatbikes. Voor sommigen blijven deze twee woorden echter een onmogelijke combinatie.

Handhaving en controle

Bij deze acties hoort een stevig pakket aan handhavingsmaatregelen. De politie voert controles uit met 247 gloednieuwe rollerbanken, verspreid over het land. Hiermee kan gecontroleerd worden of fatbikes, evenals andere e-bikes, bromfietsen en speedpedelecs, voldoen aan de geldende wetgeving. De Inspectie Leefomgeving en Transport heeft al negen dwangsommen opgelegd aan aanbieders van voertuigen die opgevoerde fatbikes verkochten als elektrische fietsen.

Ongevallenstatistieken en het toenemend aantal e-bikes

Hoewel het aantal verkeersdoden op de Nederlandse wegen vorig jaar licht is gedaald, blijft het aantal slachtoffers opmerkelijk hoger dan in de periode 2010-2021. Het aantal e-bikers dat een dodelijk ongeval krijgt, daalt echter niet. Dit in tegenstelling tot andere vervoersmiddelen. Het aantal e-bike-doden steeg van 65 in 2019 naar 116 vorig jaar. Het aantal e-bikes op de Nederlandse wegen steeg in diezelfde periode van ongeveer 3 miljoen naar 5 miljoen. Opvallend is dat steeds meer relatief jonge mensen omkomen bij een crash met een elektrische fiets. VeiligheidNL meldde recent dat fatbike-rijders steeds vaker op de spoedeisende hulp belanden, waaronder veel jongeren onder de 15 jaar.

Publieke opinie en reacties

De problematiek rondom gevaarlijke, snelle fatbikes houdt veel mensen bezig. Dit blijkt uit de vele ingezonden commentaren, vooral van mensen met persoonlijke ervaringen. Een van de meest opvallende reacties luidt: “De politie moet gewoon regelmatig controles houden op schoolroutes en de opgevoerde fietsen ter plekke in een mobiele shredder gooien. Dan zal het snel voorbij zijn met deze fietsen.”

Wat te doen na een aanrijding door een fatbike?

Als u wordt aangereden door een fatbike of een andere elektrische fiets, hebt u in de meeste gevallen recht op schadevergoeding. Het is belangrijk om:

• De gegevens van de fietser en getuigen te verzamelen
• Foto’s te maken van de verkeerssituatie, uw letsel en eventuele schade aan uw eigendommen
• Direct naar een arts te gaan voor onderzoek van uw verwondingen, zelfs bij lichte verwondingen

Schakel altijd een ervaren jurist in na een ongeval met een elektrische fiets. Een jurist kent uw rechten en juridische hulp is kosteloos voor u, omdat de verzekeraar van de fietser deze kosten moet dekken. U hebt hier altijd recht op als letselschadeslachtoffer.

Door deze maatregelen en adviezen op te volgen, hopen de betrokken partijen het verkeer veiliger te maken en het aantal ongelukken met fatbikes te verminderen.